Güz Akademi-Haberler
  • Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası

Hedef seçim yöntemleri ve bir örnek (Öğrenciler için)

(gtag.js)  Tarih boyunca planlamanın önemine vurgu yapılmıştır ve akıllı insanlar kaynaklar, imkânlarını, kapasitesini en uygun şekilde kullanarak güçlüklerin üstesinden gelerek başarıya ulaşmayı ya da zaferi elde etmeyi istemiş ve bazıları başarılı bazıları da başarısız olmuştur. Başarılı olmanın ilk adımının plan yapmak olduğunu vurgularken, icranın kalitesini de düşünmekte fayda var diye düşündüm.

İlk olarak planlama konusunda kendi milli kültürümüzde yönetim esaslarını anlatan Kutadgu Bilig'den alıntı yaparak başlamak istiyorum.

Keskin gözlü ve uzak görüşlüdür; hangi işe el uzatırsa, ayağını sağlam basar.
El sürdüğü iş ne kadar bulanık olursa-olsun, süzülmüş, saf bir hâle gelir; ne kadar ters düğüm varsa, bir bakışla onu çözer.
İşlere sağdan, soldan, önden, arkadan, her cephesinden bakar; hal çaresini ve zamanını bilir.

Yusuf Has Hacib durumu değerlendirmenin öneminden ve karmaşık her konunun bütüncül yaklaşımla değerlendirilerek konunun tam ve net olarak anlaşılması gerektiğini söyler.

Planlama yapmadan önce mevcut durumu çok iyi şekilde anlamak ve değerlendirmek gerektiği nede güzel anlatılmış ve çözümün zamanla bağlantısı vurgulanmış.

Bu üç beyitte anlatılanları nasıl yorumladığımı liste şeklinde yazmamın konuyu basitleştireceğini düşündüm.

Ø  Sebep- Sonuç ilişkisi; NEDEN?
Ø  Durumun analizi; MEVCUT DURUM NEDİR?
Ø  Gelecekte; NE OLABİLİR?
Ø  Çözüm; NASIL VE NE ZAMAN?

Yusuf has Hacib planlama yapmadan yani çözümü uygulamadan önce 5N1K'nın bir kısmını kullanılması gerektiğini beyitlerde örtülü olarak anlatmıştır. Kutadgu Bilig'den yaptığım bu alıntıdaki soru sorma becerisinin önemini ve günümüzde kullanımını yazının ilerleyen satırlarında bulacaksınız.

"Ben bu işin kitabını yazdım" deyimi gerçek oldu.

Yazdığım Kitap içeriğene uygun olarak hazırladığim;

Etkili Sunum Becerileri Eğitimi İçin Tıklayınız

Topluluk Önünde Konuşma Eğitimi için Tıklayınız.

Liderlik ve Algı Yönetimi Eğitimi için Tıklayınız.


Tarihe baktığımızda Sun Tzu'nun savaş sanatı kitabının ilk bölümü planlama adını almakta ve planlamanın öneminden bahsetmektedir. Burada planlama sürecinde dikkate alınacak faktörleri özellikle saymakta ve başarı için planlama safhasında sorular sorulmasını soruları sayarak vurgulama yapmaktadır. Sun Tzu'da planlamada 5N1K'yı kullanmaktadır.

Planlama süreci bir geleceği öngörmek değildir, farklı teknikler kullanılarak durumun ortaya konarak imkan ve kabiliyetler dahilinde en uygun çözümün seçilmesidir.

Sun Tzu'nun yaklaşımına göre planlama süreci bir karar verme tekniklerinin kullanımından oluşur ve tüm riskleri ortadan kaldırmayı değil, mevcut risklere karşı planlama yapmayı hedefler çünkü planlama yapmak riskleri kontrol etmeyi ve ortadan kaldırmayı hedefleyemez çünkü tüm faktörler planlayıcının elinde değildir. Planlama yapan tüm faktörleri kendisi kontrol edemez. Planlama yapan geleceği tahmin etmemekte elde olan imkânlar ve rakibin muhtemel manevralarına karşı tedbirler düşünerek geleceği planlamaktadır.

Planlar kesin değişemez değildir, planlar uygulamadan kaldırılabilir, yenileme yapılabilir veya büyük değişiklikler yapılabilir, doğal olarak değiştirmenin maliyeti vardır. Bedel ödememek için planlamanın doğru yapılması gerekmektedir.

Hedef seçiminde SMART prensibine göre hedef seçilmesi gerektiğini biliyoruz, SMART prensibinin açıklaması Tablo:1'de sunulmuştur.

Specific

Belirli

Measurable

Ölçülebilir

Achievable

Uygulanabilir, Başarılabilir

Relevant

İlgili, Gerçekçi ve amaca hizmet eden

Time-Bound

Zamanlaması olan, Takvime bağlı

Tablo:1

           
Hedef seçimi konusunu doktora tezinin yazılması ile ele alacağız. Bu uygulamada Doktora tezinin yazılması, amacımız olarak belirleniyor.

Amacımıza ulaşmak için hedeflerimiz olmalı yani bizi amacımıza götürmelidir. Burada belirlenecek olan hedeflerin yapılacak işler listesi olmadığını hatırlatmak isterim.

Yönetsel Becerilerin geliştirilmesi Eğitimi için Tıklayınız.


Sun Tzu planlamada sorulacak soruları planlama bölümünde açıkça yazmıştı, Yusuf Has Hacib ise örtülü olarak 5N1K'YI kullanmıştı ve buna ilaveten Sun Tzu ve Kutadgu Bilig durumu değerlendirmesi, sebep sonuç ilişkisi değerlendirmesi yapmaktaydılar. Açıkçası geçmişte 5N1K Kullanıldığı gibi durum muhakemesi de yapılmaktaydı.

Günümüzde hedef seçiminde 5N1K kullanımının ve Durumu değerlendirmenin esas olduğunu özellikle vurgulamakta yarar görüyorum.

5N1K ile Değerlendirme yapılarak hedef belirlemeyi Tablo:2'de birleştirerek konuyu daha anlaşılır hale getirmek isterim. Amaca ulaşmak için ara hedefler seçilebilir ve tüm hedeflerin tamamlanması ile amaca ulaşılmış olmaktadır. Hedefe ulaşmak için sorular ile bu yapılacakları kimin yapacağı, ne zaman yapılacağı ve nasıl ölçüm yapılacağı gibi detaylar belirlenirken görevlendirme esasları da belirlenmiş olmaktadır.

Tablo:2 'de her adımda sorulacak soruları ayrı bölümlere yazarak anlaşılır kılmayı hedefledim. Her soruya cevap vermesini beklemeyiniz, soruların bir kısmına cevap bulmanız şarttır.

Ara Hedefler

Belirli

Ölçülebilir

Başarılabilir

İlgili

Zamana Bağlı

5N1K

Kim yapacak?

Ne yapmak istiyoruz?

Niçin bu hedef önemli?

Ne zaman yapılmalı?

Nerede yapılacak?

Kaynak ve Sınırlamalar nelerdir?

Ne kadar?

Kaç tane?

Ne sıklıkta?

Başardığımı, tamamladığımı nasıl anlayacağım?

Başarılabilir mi?

Kaynak?

Performans?

Hedef Gerçekçi mi?

Nasıl yapacağım?

Konu ile kesinlikle ilgi ve bağıntısı var mı?

Uygulanabilir mi?

Görevlendirme Doğru mu?

İlave ihtiyaç var mı?

Ne zaman?

Ne kadar sürede?

Tablo:2

                       
Belirlenen hedeflerin ölçülebilir olması ile başarılı olup olunmadığı konusunda izafi değerlendirmelerin önüne geçilmesini sağlamaktadır.

İstihbarat kelimesinden korkuyoruz, Sonra Rakibimizi Bilmeden Rekabetten bahsediyoruz. Bu nasıl Olacak!

Rekabet İstihbaratı Eğitimi İçin Tıklayınız.


Doktora tezinin yazılmasındaki ilk adımı konuya başlarken ayrı bir başlık olarak incelemek konuyu basitleştirecektir. Tablo:3 de Tablo 2 de verilen soruları kullanarak konuyu analiz ettim.
 

Ara Hedefler

Doktora Konusunun ve amacın Belirlenmesi

Belirli

Kim? Doktora Öğrencisi

Ne maksatla? Doktorayı tamamlamak için

Niçin? Danışmanın ve komisyonun onayını almak için

Nerede? Üniversite Sosyal Bilimler Enstitüsünde

Üniversitenin standartlarına uygun

Ölçülebilir

Ne kadar? 11 Sayfa tez formunun doldurulması

Başarılabilir

Başarılabilir mi? Yazılabilecek ve gerçekçi bir tez konusu olması

Kaynak? Bilimsel kaynak var mı?

Kaynak? Ekonomik imkânlar yeterli mi?

İlgili

İlgili mi? Çalışma alanım ile bağlantısı

Zamana Bağlı

Ne kadar sürede? Üniversitenin verdiği zaman olan 5 ay içinde

Tablo:3

           
Bu adımdan sonra Doktora tezinin yazılması sürecindeki tüm hedefleri tek bir tabloya yerleştirerek tüm resmi, bütüncül yaklaşımla göreceğiz.

Burada özellikle bir konuyu vurgulamakta yarar görmekteyim. Bu tezin ikinci bir dilde (Ana dil dışında) bir dilde yazıldığını ve planlamanın bu esasa göre yapıldığını belirtmekte yarar görmekteyim. İkinci bir dilde çalışmanın ve kaynaklara ulaşma zorlukları dikkate alınarak süre biraz uzun tutulmuştur.

İlk ara hedefin açılımını ve değerlendirmesini bu şekilde yaptıktan sonra tabloya tüm ara hedefleri Tablo:4 'e adım adım yazıyorum.

Ara Hedefler

Belirli

Ölçülebilir

Başarılabilir

İlgili

Zamana Bağlı

Doktora Konusunun ve amacın Belirlenmesi

Doktora Öğrencisi doktorayı tamamlamak için,

11 sayfa, 2000 kelimeden az olmamak kaydıyla

Yeterli kaynakla ve gerçekçi bir konu

Çalışma alanım ve danışmanın uzmanlık alanı içinde

Kasım 2017

Kaynak taraması yapılması

Yazılan tezleri ve bu konudaki makale, kitapların taranması

En az 100 kaynakça olmasının hedeflenmesi

100 x 200 = 20000 sayfa

Yabancı ve yerli kaynaklara ulaşılması

Konu ile ilgili

Aralık ve Ocak 2018

Kaynakların toplanması ve okunması

Eski çalışmaların okunması ve karşılaştırılması

Günde ortalama 200 sayfa okunması

Yeterli ve farklı kaynaklara ulaşılması

Konu ile ilgili

Ortalama 4 ay

Şubat-mart-Nisan- Mayıs

Ana hat planının oluşturulması

İşaretlenen yerlerin belirlenmesi ve bölümlere başlık olarak yazılması

Günde ortalama 4 kaynak taranıp, analiz edildikten sonra bilgiler gruplanmalı

Kısa kelimeler ile başlıkların listelenip gruplanması

Konu ile ilgili

Bir ay..

Haziran 2018

İçindekilerin yazılması

Ana hat planının içindekilere dönüştürülmesi

15 günde içindekiler başlıklarının yazımı

İçindekilerin oluşması, tezin sistematiğini oluşturmalıdır.

Konu ile ilgili

Temmuz 15

Taslak yazımı

Bilimsel bilgilerin yazımı

Günde ortalama 1 sayfa, ayda 30 sayfa

Toplamda 150 sayfa

Üniversite standardına uygun

Konu ile ilgili

Ağustos - Eylül- Ekim Kasım- Aralık-

Saha çalışması

3 ülkede saha çalışması

15 gün x 3 ülke = 45 gün

Foto- video- mülakat çalışmaları

Konu ile ilgili yeni kaynaklar

Ocak -Şubat 2019

Saha çalışmasının yazılması

Karşılaştırma ve bilgilerin toparlanması

15 sayfa x 3 ülke = 45 sayfa, Ortalama 20 sayfa ayda

Teori ile uygulamanın ülkelerdeki farklı ve benzer yönler bulunabilmeli

Konu ile ilgili kaynakların ilavesi

Mart- Nisan 2019

Saha çalışmasının yorumlanması

Saha çalışmalarının ülke çıktılarının ayrı ayrı değerlendirilmesi ve saha çalışması yorumlanması

10 sayfa

 

Konu ile ilgili

Mayıs 15-2018

Tezin sonuç bölümünün yazımı

Tezin sonuç bölümünün yazılması

5 sayfa

 

Konu ile ilgili

15 Mayıs-30 Mayıs

Tez taslağının kontrolü

Tezin basılması ve kontrolü

200 sayfa

 

Konu ile ilgili

7 gün

Tezin basılıp teslimi

Tezin standart basımı ve teslimi

 

 

Konu ile ilgili

15 Haziran 2019

Tablo:4

 
SMART ile yaptığınız planlamada kendinize şu soruları sormalısınız?

Ø  Bu amaca ulaşmak için hedef aşamalarında karşılaşabileceğiniz en büyük güçlük nedir? Çözüm yolunuz ne olabilir?

Ø  Bu amaca ulaşmak için çalışırken sizi yönlendirecek, yol göstericiniz kim olacaktır? Neden?

Ø  Planı uygulamada Motivasyon olarak ne düşündünüz? ne sizi motive eder?

Ø  Planlamada ne öğrendiniz? NASIL'a cevap var mı?

İNOVASYON yapacağız diyoruz, GLOBAL REKABET var diyoruz, İnovasyon ve Rekabet için BİLGİ'yi Nasıl sağlayacağız.

BUNUN CEVABINI BİLİYOR MUSUNUZ?

Bilmiyorsanız; Rekabet İstihbaratı Eğitimi İçin Tıklayınız.


Plan yapmaktan daha önemli olan o planı uygulayabilmektir. Planlamadan daha önemli olan yaptığınız planlamaya uyabilmektir. Öncelikleriniz, beklentilerini sizi plandan ayıracak olursa plandan sapma 30 gün olduğunda o plan artık atıl olmuştur. Bu nedenle düzenli ve tempolu bir çalışma ile uygulamayı canlı tutarak amacınıza ulaşmanız esas olmalıdır.

Kişisel kariyer planlamalarında SMART formülünün etkili olmadığı yönünde düşüncelerin olduğu bilinmektedir. SMART yerine HARD yaklaşımın uygulanabilir olduğu düşüncesinin gündeme gelmesi ile bu yazımda hard yaklaşımını da ele alacağım: Tablo:5'te kısaltmanın açıklamsı ve hangi sıra ile ele alınacağı yazılmıştır.

Sembol

sıralama

Açıklama

Heartfelt

2

Neden bu hedefi seçtiğiniz Kişisel, İçgüdüsel veya dışsal faktörleri dikkate alarak açıklayınız

Animated

1

şu andan itibaren yaptığınız işi düşünerek seneye, sonraki sene ve beş sene sonra ne yapmayı düşündüğünüzü anlatır mısınız?

Difficult

3

Bu amaca ulaşmak için geliştirmek gereken 3-5 beceriniz nelerdir?

Required

4

Önünüzdeki 30 günden, 90 günde neler yapacaksınız ve  6 ayın sonunda neleri başarmayı, tamamlamayı düşünüyorsunuz?

Tablo:5

           
Bu yaklaşımın başarılı olabilmesi için kişinin geleceği nasıl istediğini gerçekçi ve kişisel olarak doğru tanımlaması gerekmektedir. Nerede olduğunuzu ve Nereye varmak istediğinizi doğru tanımlayamaz iseniz başarılı olmanız mümkün değildir.

Kişi Neden o hedefi seçtiğini ve bu hedefin kendi kişisel özelliklerine uygun olup olmadığını ve yeterliliklerinin bu hedef için çok yetersiz olduğunu veya çalışarak bu hedefe ulaşabileceğini doğru değerlendirmesi gerekli olduğu açıktır. Yurt dışında yönetici olmak istiyorum diye bir hedefiniz olabilir o zaman bu hedef için dil bilginiz ve o kültüre olan yakınlığınız ve sektörünüzün o ülkede size imkan tanıyıp tanımayacağı gibi faktörleri düşünmeniz gerekir dil bilmeyen birinin bu planı yapması ne kadar gerçekçi olur? Hedefin zorlu olması sizi motive edebilir, zorlu olması ulaşılamaz olması anlamına gelmemelidir.

Türkiye'de ilk defa kadınlar için hazırlanmış özel içerikli liderlik eğitim programıdır.

Kadın, Güç ve liderlik Eğitimi


İki yaklaşımı da değerlendirmek gerekirse SMART daha yalın yaklaşımlı, detaycı düşünme imkanı sağlar iken HARD ise daha meydan okumacı ve zorlayıcı bir tablo ortaya koyma imkanı sağlamaktadır. HARD formülünde içindeki hayalleri anlatma ve peşinde koşma imkanı yani duygularını işin içine katma imkanın ortaya çıkmakta, peki iki yaklaşımında farklı artıları varsa ne yapmalıyız sorusuna? benim cevabım HARD ile başlayın ve SMART ile tamamlayın derim.

Kutadgu Bilig der ki;

Anlayış bir yulardır; insan onu elinde tutarsa, dileğine erişir ve bütün arzularına nail olur.
Anlayışın insana faydası çok olur; insan bilgi bilirse, aziz olur.
Bütün işini-gücünü anlayış yolu ile yap; eline geçen bu zamanı israftan bilgi ile koru.

İnsan aklı insanı her zaman frenler, duygular ve kişisel aşırı ihtiraslar sizi yolunuzdan saptırabilir her zaman sizi yolunuzda tutacak olan yani planınıza bağlı kılacak olan aklınızdır. Aklınızı kullanmanızın yolu bilgili olmanızdır. Bilgi size düşünüp doğru karar verme ve planlama yapmada yol gösterici olacaktır. Son beyitte zamanı israf etmemek gerek derken, zamanı da doğru kullanmanın yolu olarak da bilgiyi kullanmaktan bahsetmektedir.

Sun Tzu'nun yaklaşımını, Kutadgu Bilig'te ele alınan yaklaşımdaki benzerlik çok dikkat çekici, 5N1K ve sorularla durumu değerlendirme ve analiz sonucuna göre plan yapmayı her iki kitapta da görüyoruz. SMART ve HARD Amerikan yaklaşımının aynı esaslara dayandığını yalnızca sistematik olarak dilim dilim konuyu değerlendirdiğini ve bütünü oluşturduğunu çok açık biçimde anlıyoruz. Bu sonuçla Kutagu bilig'deki bütünsel yaklaşımı mukayese ettiğimizde aslında var olan bilgiyi kullanmanın ve eğitime aktarılmasını sağlamanın önemini anladım.

Ben Harbiye'de öğrenci olduğum dönemde diğer üniversitelerin ders programında olmayan TAKTİK adında bir dersimiz vardı. Bu dersin kapsamında;
ØProblem teşhisi,

ØBütüncül ve analitik yaklaşımla mevcut durumun değerlendirilmesi,

ØKendin ve Rakibin için SWOT,

ØKarar sürecini ve Alternatif çözümler üretmeyi,

ØKarar Seçeneklerini karşılaştırarak birini seçmeyi (karar vermek),

ØKararı 5N1K ile ifadeyi,

ØKararın plana dönüştürülmesi konusunda eğitilmekteydik.

Benim düşünceme göre; Harp Okulu mezunu olanlar planlama konusunda başarılı olmaktadır, çünkü bu ders kapsamında sınavlarda verilen muharebe senaryolarına göre karar vermek ve planı yazılı hale getirerek dersten geçmek gerekiyordu. Bu şekilde durum değerlendirmesi, yazılı planlama yapmak ve delegasyon öğrenilmekteydi. Aslında 2500 yıl önceden itibaren kullanılan hedef belirleme teknikleri ve karar verme süreçleri sistematik olarak öğretiliyordu.

Bu dersin bana çok şey kazandırdığını özel sektörde çalıştığım dönemde çok iyi gördüm, Hocalarımı saygı ve minnetle anıyorum. Harbiyeli olmanın bana çok şey kattığını her gün daha iyi değerlendirebilmekteyim. Yıllar sonra Plan subayı kadrosunda çalıştım ve öğrendiklerimi uyguladım, şimdi bu yazıyı bu eğitimle edindiklerimi ve yılların birikimini kullanarak yazdım.

Bilgili olmak için bilgiye önce ulaşmak ve bilgiyi yorumlayıp, kullanabilecek şekilde hayatınıza adapte etmeniz gerekmektedir.

Bu yazının ile bağlantılı olan http://www.fikretguzeller.com/?pnum=111&pt=Stratejik planlama esasları eğitim/kariyer planlamasında nasıl kullanılır? yazımı okumanızı öneririm.

Sorularınız olursa  lütfen mesaj atınız, gelecek eğitimlerde Birlikte olmak dileğimle;

Beğendiğiniz yazıları dostlarınızla paylaşınız.

Saygılarımla

Fikret GUZELLER

KAYNAKLAR
https://www.forbes.com/sites/markmurphy/2017/06/11/hard-goals-not-smart-goals-are-the-key-to-career-development/#7f55840e70fb
https://kutadgubiligmetni.appspot.com/
Sun Tzu, Savaş Sanatı Kitabı, çeviri Adil DEMİR, Mart 2008